Το έργο αυτό είναι ‘δημιουργία εκ του μηδενός’. Προέκυψε κατόπιν παρακλήσεως ενός Αρχιερέως προς τον Άγιο, ο οποίος την περίοδο εκείνη βρισκότανε στην ερημόνησο της Σκυροπούλλας.

Είναι έργο καταπληκτικής μνήμης και ιερής καρδίας, όπως αναφέρει ο αείμνηστος π. Θεόκλητος Διονυσιάτης. Ο επίσκοπος όταν δέχθηκε το «Εγχειρίδιον» ενθουσιάσθηκε από την ανάγνωσι και του απέστειλε εγκωμιαστικους λόγους: «Με υψωμένα τα χέρια δέχθηκα και με δυνατή γλώσσα διάβασα το μελιστάλακτο Συμβουλευτικό. Εντρύφησα σ’ αυτό..δέχθηκα ωφέλεια αθάνατη..».

Πόσο περισσότερο ευγνώμονες πρέπει να είμαστε εμείς οι νεώτεροι στον Άγιο Νικόδημο για το αριστούργημα αυτό.

Στο βιβλίο εξετάζεται η ‘φυλακή’ της οράσεως, της ακοής, της οσφρήσεως, της γεύσεως, της αφής. Γίνεται λόγος για την ‘φυλακή’ της φαντασίας, την προφύλαξη του νού και της καρδιάς. Στο τέλος γινεται αναφορά για τις πνευματικές ηδονές.

Τον άγιο Γέροντα Ευσέβιο, όσο ζούσε εδώ στην κοιλάδα του κλαυθμώνος, στον τόπο τούτο της εξορίας, στην παρούσα ζωή, τον γνώρισα ελάχιστα, όταν ένα απόγευμα τον επισκέφθηκα εκεί στο εκκλησάκι του Αγίου Λουκά, στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, όπου ως εφημέριος διακονούσε. Τόσο ελάχιστα! Δεν είχα, δυστυχώς, την ευλογία να τον ζήσω από κοντά. Όμως τώρα, εδώ και μερικά χρόνια, που η…